Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği (EKMUD)

Basın Açıklaması:  Kırım Kongo Kanamalı Ateşi ve Sağlık Pesoneli

Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) esas olarak endemik bölgede yaşayanlara kene teması ile bulaşmaktadır. KKKA, hastalığın akut döneminde başta kan olmak üzere, vücut sıvıları ve sekresyonları ile çevresindekilere yakın ve korunmasız temas ile bulaşabilmektedir.  Dünyada ve ülkemizde bugüne kadar KKKA’lı hastalardan sağlık personeline sınırlı sayıda da olsa bulaş bildirilmiştir. Bugüne kadar rapor edilen KKKA hastaları ile temas sonucu hastalanan sağlık personeline bulaş yolu incelendiğinde; bulaşın viremik dönemdeki hastaların kanı ve solunum sekresyonları ile temas şeklinde olduğu dikkat çekicidir. Bunlar çoğunlukla iğne batması şeklinde yaralanma, solunum yolunu açık tutma ya da solunum cihazına bağlama sırasında infekte solunum sekresyonlarına konjunktival veya mukozal maruziyet ve ağızdan ağıza solunum ile mukozal maruziyet şeklindedir. Bu nedenle hasta karşılayan, takip eden, hastaları muayene eden, hastalara girişimde bulunana veya hastanın kan, balgam, gibi enfekte materyallerini inceleyen laboratuar çalışanlarının KKKA’ya karşı  aşağıda belirtilen korunma önlemlerine uyması büyük önem arz etmektedir. 

Sağlık personelinin uyması gereken kurallar

1.         Önlemler kan, kan içeren vücut sıvıları, semen, vajinal sekresyon, dokular, beyin omurilik sıvısı, sinoviyal, plevral, peritoneal, perikardiyal ve amniyotik sıvı vb. ile temas riskine karşı uygulanmalıdır.

2.         Hastaya bakım veren ve müdahale eden tüm sağlık personeli, temizlik personeli, laboratuar çalışanları, tıbbi atık personeli, cenazeyle uğraşanlar, hasta yakınları KKKA’lı hasta kanı, vücut sıvıları ile temas riskine karşı uygun bariyer önlemlerini almalıdır.

3.         Sağlık personelinin uyması gereken standart önlemler: KKKA hastalarına her türlü müdahale sırasında; eldiven, maske ve gözlük (veya siperlikli maske) kullanmalı, koruyucu önlük giyilmeli, el hijyenine dikkat edilmelidir. Mümkün olduğunca tek kullanımlık malzemeler tercih edilmelidir.

4.         Çamaşır, atık toplama ve temizlik personeli de hastaya bakım veren sağlık personeli gibi koruyucu giysiler giymelidir, yırtılmaya, delinemeye karşı dayanıklı eldiven kullanmalıdır.

5.         Delici kesici alet yaralanmasına karşı önlem alınmalı, iğneler kullanıldıktan sonra kılıfına geçirilmemeli, iğne uçları delinmeye dirençli kaplarda biriktirilerek imha için gönderilmelidir. Eğer eller veya vücut yüzeyleri, hastaya ait kan ve vücut sıvıları ile temas ederse, eller hemen su ve sabun ile yıkanmalı, göze sıçrama olması durumunda gözler bol su ile yıkanmalıdır.

6.         Virüs çamaşır suyuna (sodyum hipoklorit)  duyarlıdır. KKKA’lı hastaların sekresyon, idrar veya kanı ile temas etmiş olan yüzeylerin temizliğinde 1/10’luk çamaşır suyu kullanılmalıdır.

7.         Yeniden kullanılması gereken KKKA’lı hastanın enfekte materyalleri ile kirlenmiş aletler sterilize edilmelidir. Acil kullanılması gereken aletler için yüksek düzey dezenfeksiyon yapılmalıdır.

8.         KKKA’lı hastada kullanılan steteskop, termometre gibi tıbbi malzemeler, %70’lik alkol ile veya 1/100’lük çamaşır suyu ile dezenfekte edilerek yeniden kullanılmalıdır.

9.         1/100 oranında sulandırılan çamaşır suyu ise dezenfeksiyon gerektiren yüzeylerin temizliğinde, hastaya ait malzemelerin (yatak, çarşaf, elbise, termometre, vb. gibi) temizlenmesinde kullanılmalıdır.

10.     Korunmasız olarak KKKA’lı hastanın enfekte materyaline maruz kalan kişiler hemen Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji uzmanına başvurmalıdır.

KKKA hastalığına yakalanmış hastaların yakınları da bulaş yolları göz önüne alındığında risk altında olabilirler. Bu nedenle hasta yakınları, özellikle kanaması olan hastaların kanları ile korunmasız cilt temasından kaçınmalıdır. Çünkü cilt üzerindeki yaralardan, çatlaklardan veya gözle görülmeyen cilt bütünlüğünün bozulduğu durumlarda hasta kanı ile temasla hastalık bulaşabilir.

 Hastaların Bakımını Üstlenen, Hasta İle Temas Eden Hasta Yakınlarının Uyması Gereken Kurallar:

1.      Hasta yakınları hastaya ait kan ve vücut sıvılarına çıplak elle dokunmamalıdır.

2.      Kan ve vücut sıvılarına temas etmek durumunda kaldıklarında hasta yakınları mutlaka eldiven kullanmalıdır.

3.      Hayatını kaybeden hastaların cenazeleri ile çıplak elle temas etmemeleri, cenazeleri yıkayanlar da dahil olmak üzere cenazenin yıkanması, taşınması ve defnedilmesi esnasında cenaze ile temas edenlerin eldiven kullanmaları önerilmektedir.

Prof. Dr. Gaye Usluer

EKMUD Başkanı